ATV ekranlarının efsane bilgi yarışması Kim Milyoner Olmak İster, bu akşam sorulan ilginç bir Türkçe sorusuyla yine sosyal medyanın en çok konuşulanları arasına girmeyi başardı. Yarışmacıyı terleten ve ekran başındaki milyonlarca kişiyi anında Google’a yönlendiren o kelime “Şafaklamak” oldu.
Günlük konuşma dilinde çok sık kullanmadığımız için yabancı geldiğimiz bu kelimenin anlamı aslında kültürümüzün tam içinden. Peki soru nasıldı ve şıkları nelerdi? Gelin hep birlikte bakalım.
Milyoner’deki “Şafaklamak” Sorusu ve Çeldirici Şıklar
Yarışmacıya yöneltilen soru tam olarak şöyleydi:
“Şafaklamak” kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Seçenekler ise ekran başındakileri oldukça ikilemde bıraktı:
- A) Geri Saymak
- B) Çok Özlemek
- C) Uyumak
- D) Sabahlamak
Herkesin Düştüğü O Büyük Tuzak: “Geri Saymak” mı?
“Şafak” kelimesini duyan pek çok kişinin (özellikle de asker yolu gözleyenlerin veya askerlik anısı olanların) aklına otomatik olarak “Şafak saymak” deyimi geliyor. Bu nedenle izleyicilerin ve sosyal medya kullanıcılarının büyük bir kısmı ilk anda refleks olarak “A – Geri Saymak” şıkkına yöneldi.
Ancak bu kelime, Türk Dil Kurumu (TDK) Derleme Sözlüğü’nde ve Anadolu ağızlarında çok daha farklı bir anlama sahip.
“Şafaklamak” Kelimesinin TDK Anlamı ve Doğru Cevap
Eğer siz de televizyon karşısında tuzak şıkkı eleyip “Acaba cevap sabahlamak mı?” diyenlerdenseniz, tebrikler! Doğru cevap D Şıkkı, yani “Sabahlamak” olacaktı.
Peki Neden Sabahlamak? “Şafaklamak” kelimesi köken olarak; uyanık kalarak şafak vaktini (güneşin doğuşunu) görmek, sabahı etmek, sabahlamak anlamlarında kullanılır. Özellikle Anadolu’nun bazı yörelerinde (Örneğin İç Anadolu’da) “Bir dertten sabaha kadar gözümü kırpmadım, şafakladım” veya “Ders çalışmaktan şafakladık” şeklinde kullanımı hala mevcuttur.
Milyoner’deki bu harika soru, dilimizin ne kadar zengin olduğunu ve çok iyi bildiğimizi sandığımız kelimelerin (şafak) fiil haline geldiğinde bizi nasıl ters köşeye yatırabileceğini bir kez daha kanıtladı.
Peki siz ekran başındayken bu soruya ne cevap verdiniz? “Geri Saymak” tuzağına düşenlerden misiniz, yoksa hiç düşünmeden “Sabahlamak” diyenlerden mi? Yorumlara bekliyoruz!